7 bước dịch tiếng Anh và tuyệt chiêu dịch

118

Bài viết này mình lấy từ nguồn engbreaking.com. Link bài viết gốc TẠI ĐÂY. Tất cả các bài viết trong chuyên mục học tiếng Anh này của mình đều được tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau, sau đó mình biên tập lại theo hiểu biết và văn phong của mình nhằm phục vụ duy nhất cho mục đích TỰ HỌC.


Chúng ta thường có thói quen đọc đến đâu dịch ngay đến đó, kể cả gặp từ mới cũng tra từ điển rồi dịch luôn. Như vậy, cảm giác bài viết rất khô khan và mất đi sự thuần Việt. Cách dịch ngay từ đầu không rõ ràng sẽ ảnh hưởng đến hướng đi cho toàn bộ bài dịch như văn phong, các nét văn hóa, chủ đề…Không có định hướng sẽ khiến cho bài viết không còn tính hệ thống và sự thống nhất. Để tránh tình trạng này, hãy thực hiện bài dịch tuần tự theo các bước sau

7 bước dịch tiếng Anh

Bước 1: Đọc 1 lần toàn bộ tài liệu

Mục đích của lần đọc này là nhận diện được ý tưởng của bài viết. Sau khi đọc, bạn có thể tóm tắt toàn bộ bài viết thành một vài ý chính. Trong bước đầu tiên này, bạn không cần thiết phải đọc từng câu từng chữ và cũng không nhất thiết hiểu hết nội dung.

Cách thực hiện:

  • Đọc lướt tiêu đề: lấy được sườn ý của văn bản cần dịch
  • Đoạn đầu và đoạn cuối khá quan trọng, hãy nắm ý và ghi nhớ chúng
  • Xác định định hướng văn bản
  • Ghi lại những gì đã thu nạp được

Bước 2: Nhận diện từ, nhóm từ khó dịch

Mục đích của bước này là học theo nghĩa từng văn cảnh chứ không theo nghĩa cố định. Bạn cần quan tâm nhiều hơn đến nhóm từ thành ngữ.

2 nhóm từ này rất quan trọng, thông thường bạn sẽ chọn lựa cách dịch theo đúng nghĩa đen nhưng theo bước 1, hãy nhớ ngữ cảnh và dịch chúng theo đúng nghĩa với chủ đề.

Ví dụ: “It was estimated that.”

Nếu dịch theo phong cách word for word – tức dịch nghĩa theo từng từ, thì câu này có nghĩa rằng “Nó được tính toán rằng”.

Nhưng như thế sẽ không phù hợp với văn cảnh và không thuần Việt chút nào. Bạn nên dựa vào câu trước và dịch lại cho sát với chủ đề là “Người ta tính toán rằng”.

Bước 3: Sắp xếp lại câu rõ ràng

Mục đích khi nhận diện câu là phân tích thành phần cấu tạo để hiểu chính xác nghĩa của câu.

Sẽ có trường hợp văn bản có cấu trúc khá phức tạp. Để thuận tiện cho việc dịch nghĩa, bạn có thể lựa chọn cách sắp xếp lại theo đúng câu và nghĩa.

Cách thực hiện (Nên áp dụng với câu có nhiều mệnh đề đan xen)

  • Ghi chú lại những câu tiếng Anh khó nhớ hoặc thành ngữ thông dụng
  • Thường xuyên củng cố danh sách câu khó nhớ này và ôn luyện thường xuyên
  • Dựa vào một vài từ khóa quan trong trong câu và dịch theo ngữ cảnh
  • Kiểm tra lại danh sách này để chắc chắn hơn về nghĩa. Bạn nên tạo file excel để dễ dàng cho việc tìm kiếm

Hãy xem xét ví dụ:

“The second provision under which member states may restrict free trade on environmental ground is Article 130t, which was also inserted by the Single European Act.”

Nếu để nguyên như thế mà dịch bạn sẽ gặp không ít khó khăn. Sắp xếp lại câu là một gợi ý tuyệt vời.

“The second provision is Article 130t, … under which member states may restrict free trade on environmental ground, … which was also inserted by the Single European Act.”

Bước 4: Xác định văn phong của tài liệu

Bạn đã biết được nội dung cơ bản của chủ đề, biết được cấu trúc ngữ pháp, từ vựng. Vậy thì bây giờ là bước để bạn có cái nhìn tổng quát nhất về cách mà tác giả trình bày.

Nếu mỗi sản phẩm dịch lấy thước đo chính xác 100% thì có lẽ tất cả các bản dịch đều được đánh giá là chất lượng. Tuy nhiên với các đối tượng trình bày khác nhau thì việc chính xác thôi chưa đủ. Một bài dịch tốt là bài dịch phụ thuộc vào yêu cầu của từng khách hàng.

Để đáp ứng được yêu cầu này bạn hãy trả lời các câu hỏi:

  • Văn bản dịch này là trang trọng hay thông thường
  • Đối tượng độc giả mà bạn sẽ trình bày là ai?
  • Sắc thái ngôn ngữ, văn phong diễn đạt của bài viết như thế nào?

Bước 5: Dịch từng câu, từng đoạn

Bắt tay vào dịch văn bản lần thứ nhất, lần này không yêu cầu quá cao về cách diễn đạt và câu văn nhưng cần chính xác nhất với văn bản gốc. Bạn nên tách rời thành các câu với nhau và xem sự liên kết của chúng để ghép nối cho phù hợp.

Bước thực hiện:

  • Sắp xếp lại những câu phức tạp và tách các ý với nhau
  • Bắt đầu dịch từng câu cho đến hết

Bước 6: Biên tập lại cho phù hợp với lối nói của người Việt

Sau khi đã dịch xong từng câu, hãy rà soát lại đoạn văn toàn bộ. Không nên để lặp lại từ vựng trong các cú pháp hoặc cấu trúc ngữ pháp của ngôn ngữ nguồn.

Không phải tất cả những gì được trình bày trong văn bản gốc cũng phải dịch hoặc bạn có quyền thêm một số từ ngữ khác để đảm bảo bản dịch rõ nghĩa hơn.

Cách thực hiện:

  • Đọc lại toàn bộ bài dịch
  • Tìm vấn đề chưa ổn trong từng đoạn văn
  • Dịch lại dựa trên kinh nghiệm và mục tiêu của văn bản
  • Rà soát các lỗi câu, từ không đáng có và chỉnh sửa

Bước 7: Đánh giá bài dịch tiếng Anh

Đôi khi bạn không thể tránh khỏi những nghi ngờ của bản dịch khó. Tốt nhất hãy dùng đến sự giúp đỡ của các chuyên gia có kinh nghiệm lâu năm. Nếu không hãy trao đổi với khách hàng để giải quyết những khúc mắc của mình.

Điều quan trọng nhất của bài dịch là xem xét bài dịch đã đúng nghĩa chưa. Từng câu từng từ đã có văn phong phong phú và thuần việt chưa.

Bài dịch tốt cần đảm bảo những yếu tố gì?

  • Vẫn là phù hợp với chất văn của Việt Nam
  • Chủ đề nêu lên đã thực sự được giải quyết
  • Còn lỗi sai nào không về chính tả, ngữ pháp
  • Câu văn đã rõ ràng, trình bày dễ hiểu chưa?
  • Còn điểm gì cần khắc phục sau khi dịch xong văn bản này

Tuyệt Chiêu Dịch Tiếng Anh Hay

#1. Chú trọng ngữ cảnh cụ thể

Hướng đến phong cách dịch tiếng Anh chuyên nghiệp bạn không thể bỏ qua ngữ cảnh của văn bản.

Để dịch theo ngữ cảnh, tốt nhất bạn hãy loại bỏ ngay thói quen dịch “word for word” bằng cách sắp xếp lại trật từ câu, từ cho thuần Anh và ngắn gọn hơn nhưng không làm thay đổi nghĩa của câu.

Hãy xem xét ví dụ dưới đây:

“Thanks to creative ideas contributed to the company, I have climbed to a higher position.”

=>> Nhờ đóng góp cho công ty những ý tưởng sáng tạo mà tôi đã được thăng tiến.

“I have not been scared of the height, so I have climbed to a higher position.”

=>> Tôi không sợ độ cao, vì thế tôi đã trèo lên cao hơn.

Bạn có thể thấy, cùng một câu văn “I have climbed to a higher position” nhưng ở mỗi bối cảnh chúng lại được dịch thành những câu khác nhau.

#2. Chú trọng văn hóa đặc thù

Chỉ khi chúng ta hiểu được sự khác biệt về hàm nghĩa văn hoá giữa hai ngôn ngữ, đồng thời khắc phục được trở ngại để hiểu được 2 ngôn ngữ do sự khác biệt văn hoá thì mới có thể hiểu được những ẩn ý bên trong câu nói, văn bản truyền đạt.

Nhà ngôn ngữ học Nida Eugene: “Ý nghĩa của từ được quyết định bởi nội dung cú pháp và nội dung văn hoá”.

#3. Làm nổi bật những từ hoặc cụm từ khó và thuật ngữ

Nếu dịch chưa quen, chắc chắn bạn sẽ rất hay bị rơi vào trường hợp dịch nhầm cụm thành ngữ. Bởi cấu trúc ngữ pháp và cách sử dụng từ của những câu này rất đặc biệt. Vì vậy như đã trình bày các bước dịch ở trên, bạn không thể bỏ qua bước đọc lướt lần 1 để hiểu sơ lược về bối cảnh.

Để đảm bảo hơn cho chất lượng bài dịch của mình, hãy ghi chú cẩn thận từng câu và ôn luyện nó thường xuyên hơn.

#4. Dịch theo cụm từ & câu

Hãy nhớ một quy tắc: không cần dịch hết tất cả những từ người ta viết hoặc nói.

Sẽ có lúc câu tiếng Anh trình bày rất dài nhưng khi dịch thành tiếng Việt nghĩa lại rất ngắn. Vì vậy nhiệm vụ của bạn không phải hoàn thành bài dịch một cách khô khan, chuẩn xác. Hãy làm cho chúng có sức hút với người nghe và đảm bảo tất cả những gì tác giả muốn trình bày.

Không quá nuốt từ, thuần Việt và giữ được ý cần diễn đạt là mục tiêu đề ra của 1 bài dịch chuẩn.

#5. Cần có từ điển tiếng Anh tốt

Bất kỳ ngôn ngữ nào cũng cần có từ điển, đây sẽ là nguồn tài liệu cận kề mọi lúc mọi nơi để phục vụ cho nhu cầu dịch văn bản chính xác và nhanh chóng hơn.

Trước đây nếu như bạn đã quá quen thuộc với hình ảnh những cuốn từ điển dày cộp thì ngày nay từ điển điện tử đang chiếm ưu thế hơn rất nhiều. Bạn sẽ tra từ một cách nhanh chóng và đầy đủ nhất mọi thông tin chỉ với một chiếc smartphone hoặc máy tính bên mình.

Một vài cuốn từ điển tiếng Anh không thể bỏ qua

  • Oxford advanced learner’s dictionary 7th edition
  • Oxford collocations dictionar
  • Bách khoa toàn thư Encarta
  • Britannica
  • Wikipedia.org

Từ điển Anh – Việt; Việt Anh

  • LacViet, Everest
  • Soha
  • Tratu
  • Lingoes

#6. Đọc nhiều thể loại báo hoặc tạp chí tiếng Việt

Dịch thuật chia thành rất nhiều mức độ kỹ năng khác nhau. Càng lên cao thì yêu cầu trình độ về cả tiếng Anh và tiếng Việt càng lớn. Đọc nhiều sách có rất nhiều lợi ích, không chỉ giúp cho việc dịch thuật của bạn thêm phong phú, thực tế hơn mà nó còn vô cùng nhiều tác dụng khác nhau.

Chẳng hạn:

  • Tạo động lực, truyền lửa mỗi ngày cho con người làm việc và học tập tốt hơn
  • Thúc đẩy trí não và giảm stress
  • Kỹ năng phê phán được nâng cao
  • Học được văn phong, cách trình bày của một nhà văn
  • Đạt được sự tĩnh tâm…

Tiêu Chuẩn Của Một Bài Dịch Tốt

  • Được dịch một cách chính xác so với văn bản gốc
  • Truyền tải được đầy đủ nội dung và ý nghĩa của văn bản gốc
  • Mô phỏng, tái hiện được các chi tiết ở văn bản gốc sang tiếng Anh mà vẫn đảm bảo không bỏ sót ý và cũng không thêm thắt thêm những cụm từ/từ không cần thiết
  • Là một bản dịch liền mạch, nhất quán, không bị rời rạc
  • Bản dịch phải thể hiện được sự nhuần nhuyễn, thông thạo trong việc sử dụng tiếng Anh của người dịch (ngữ pháp và từ ngữ sử dụng chuẩn xác, văn phong tự nhiên, thuần Anh…)

Tổng Hợp Phần Mềm, Ứng Dụng Dịch Tiếng Anh Sang Tiếng Việt Tốt Nhất

Để giúp bạn luyện tập và trau dồi kỹ năng dịch tiếng Anh sang tiếng Việt tốt hơn, dưới đây là tổng hợp các phần mềm hỗ trợ dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt tốt nhất. Tuy nhiên, hãy chỉ coi đây là các công cụ và sử dụng chúng đúng cách bạn nhé. Một bản dịch tiêu chuẩn là một bản dịch mang văn phong của chính bạn.

Phần mềm dịch tiếng Anh tốt nhất

  1. Google Translate

Có một cách rất đơn giản được tích hợp sẵn trên các thanh trình duyệt, đó chính là dịch tự động. Đây là công cụ hữu ích, nhưng bạn cần tinh tế nhận biết đâu là ý chính và tự hiểu nhiều hơn. Vì kỹ thuật dịch mà google sử dụng là “word for word“.

2. Dịch tự động của trình duyệt

Đây là chức năng rất tuyệt vời mà các nhà phát triển đã dày công nghiên cứu. Từ đây người dùng có thể dễ dàng nắm bắt được khái quát ý định mà mỗi trang web trình bày.

3. English to Vietnamese

Đây là phần mềm dịch tự động với tính năng dịch nội dung các đoạn văn bản từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại. Vì đây là phần mềm dịch tự động nên sẽ dịch theo chính xác nghĩa đen của câu, bạn sẽ gặp khó khăn hơn nếu gặp các câu thành ngữ, câu theo ngữ cảnh.

4. Oxford Dictionary

Là phần mềm dịch tiếng Anh nổi tiếng chất lượng, cách sử dụng của Oxford Dictionary khá đơn giản. Bạn sẽ được hiểu thêm về các từ, cụm từ liên quan.

5. Kool Dictionary

Với nhiều chủ đề khác nhau, Kool Dictionary có khả năng hiển thị thông tin về nghĩa, từ loại, từ đồng nghĩa, trái nghĩa với những từ được tra, tìm kiếm thông minh với các từ đã bị chuyển dạng như so sánh hơn, so sánh nhất, số nhiều, thì quá khứ,…

6. Microsoft Translator

Microsoft Tranlastor do tập đoàn Microsoft phát triển hỗ trợ dịch thuật hơn 70 ngôn ngữ khác nhau và hoàn toàn miễn phí. Đây là một trong các ứng dụng tiện lợi được người dùng đánh giá rất cao.

Hiện nay, Microsoft cung cấp cả hình thức dịch bằng văn bản, bằng giọng nói, hội thoại, ảnh chụp hoặc ảnh tải lên từ điện thoại (trừ tiếng Ả Rập).

Đặc biệt, với Microsoft Translator, bạn có thể tạo một cuộc trò chuyện nhóm để giao tiếp với mọi người bằng các thứ tiếng khác nhau. Mọi văn bản sẽ được dịch sang thứ tiếng mà bạn chọn dưới dạng văn bản đánh máy hoặc giọng nói.

Microsoft Translator được đánh giá là phần mềm phù hợp với lĩnh vực kinh doanh và học thuật.

7. Yandex Translate

Yandex Translate được xem như phiên bản Nga của Goolgle Translate. Bên cạnh các đặc điểm cơ bản như hỗ trợ trên 90 ngôn ngữ; có thể dịch từ giọng nói, ảnh và hội thoại; tính năng tương tác với MXH và ứng dụng nhắn tin;… điểm ấn tượng nhất của ứng dụng này là khả năng dịch theo ngữ cảnh.

Có thể nói, khả năng thay đổi bản dịch tuỳ theo ngữ cảnh của Yandex đang là tốt nhất trong danh sách các phần mềm dịch tiếng Anh này. Mặc dù không thể tinh tế như các “dịch giả chạy bằng cơm”, nhưng bản dịch do Yandex cung cấp không thua kém gì bản dịch do con người thực hiện.

Cũng chính vì đặc điểm này mà Yandex Tranlate được đánh giá rất cao khi dịch các đoạn văn dài.

Phần mềm dịch tiếng Anh chuyên ngành

So với các công cụ dịch thuật thông thường kể trên, các phần mềm dịch tiếng Anh chuyên ngành có thao tác phức tạp hơn nhưng đồng thời cũng có hiệu quả cao hơn. CAT Tool là tổ hợp các phần mềm như thế. Để sử dụng một cách trơn tru các phần mềm này, bạn cần có kỹ năng dịch chuyên nghiệp.

  1. Smartcat – dịch văn bản tiếng Anh

Đây là công cụ dịch thuật trên nền tảng đám mây dành cho các phiên dịch viên tự do và cũng được rất nhiều công ty dịch thuật sử dụng. Phần mềm này được đánh giá là khá dễ sử dụng và hoàn toàn miễn phí.

2. MateCat – dịch câu tiếng Việt sang tiếng Anh

MateCat cũng là phần mềm hoàn toàn miễn phí và không giới hạn tính năng được phép truy cập. Khi sử dụng MateCat, bạn cũng có thể tham khảo cơ sở dữ liệu công khai để hoàn thiện bản dịch của mình. Tuy nhiên, nếu bạn đang làm một dự án riêng tư, đừng quên điều chính lại chế độ để không bị lộ tài liệu nhé.

3. Dịch tiếng Anh chuyên ngành với SDL TRADOS STUDIO

Tại thị trường Việt Nam hiện nay, SDL TRADOS là một trong những công cụ dịch chuyên nghiệp nhất. Đây là một phần mềm mất phí với nhiều gói dịch vụ phù hợp tuỳ theo nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, người dùng có thể dùng thử bản miễn phí trước khi quyết định.

SDL TRADOS cho phép bạn dịch văn bản, dịch đúng các thuật ngữ chuyên ngành đồng thời biên tập bản dịch.

Đây là Blog cá nhân, đồng thời cũng là "nơi làm việc" của Kim - người làm nội dung tự do (Freelance Content Writer). Kim nhận viết bài đa dạng thể loại và xây dựng hệ thống nội dung bài bản, chuẩn SEO cho website hoặc Fanpage. Cảm ơn bạn đã dành thời gian truy cập vào Blog của Kim và đọc nội dung.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here